چالش سرمایهگذاری و امید تازه در اکوسیستم استارتاپی ایران | سرمایهگذاران پول دارند اما محتاط شدهاند
دبیر انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر در نشست خبری رویداد نواتک با تأکید بر اینکه کمبود سرمایه، چالش اصلی اکوسیستم نوآوری ایران نیست، گفت: سرمایهگذاران همچنان آماده تأمین مالی تیمهای توانمند هستند اما تصمیمات ناگهانی رگولاتوری، از جمله محدودیتهای اینترنتی، هزینههای سنگینی به استارتاپها تحمیل کرده است.
به گزارش خبرنگار اقتصادآنلاین، در حالی که طی سالهای اخیر اکوسیستم استارتآپی ایران تحت تأثیر چالشهای اقتصادی، محدودیتهای زیرساختی و کاهش سرمایهگذاری با فراز و فرودهای متعددی مواجه بوده، برگزارکنندگان رویداد «نواتک» معتقدند هنوز ظرفیتهای قابل توجهی از استعداد و نوآوری در کشور وجود دارد که فرصت تبدیل شدن به کسبوکار را پیدا نکردهاند.
در نشست خبری این رویداد که امروزیکشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۵ برگزار شد، مدیران و حامیان نواتک از روند اجرای این برنامه، آمار تیمهای حاضر و برنامههای پیشرو برای توسعه و سرمایهگذاری روی ایدههای منتخب سخن گفتند.
نواتک؛ از شناسایی ایده تا تجاریسازی
مسعود زندوکیلی، مدیرعامل هلدینگ دانشبنیان فنآوا و حامی اصلی این رویداد، با اشاره به اهداف طراحی نواتک گفت: این برنامه با هدف شناسایی، ارزیابی و هدایت ایدهها و صاحبان ایده در اکوسیستم نوآوری کشور شکل گرفته است. فنآوا تلاش کرده مدلی را طراحی کند که صرفاً به جمعآوری ایدهها محدود نباشد و تمام زنجیره تبدیل ایده به محصول و سپس ورود به بازار را پوشش دهد.
زندوکیلی همچنین با اشاره به رویکرد جدید فنآوا در حمایت از استارتاپها گفت: تیمهای نوپا تنها به سرمایه مالی نیاز ندارند و دسترسی به شبکه ارتباطی، تجربه بازار و همراهی در تصمیمگیریهای کلیدی نیز برای موفقیت آنها ضروری است. به گفته وی، فنآوا تیمهای برتر نواتک را صرفاً برندگان یک رقابت نمیداند، بلکه آنها را شرکای بالقوه آینده برای توسعه محصولات و خدمات جدید در صنعت فناوری تلقی میکند.
زندوکیلی با اشاره به آغاز برنامهریزی این رویداد از حدود یک سال گذشته اظهار کرد: ۱۱۹۶ نفر از سراسر کشور در این برنامه ثبتنام کردند و با استفاده از فرآیند تیمسازی و ابزارهای هوشمند، ۱۸۶ تیم استارتاپی شکل گرفت.
وی یکی از چالشهای مهم اکوسیستم نوآوری کشور را ضعف در تیمسازی دانست و افزود: مشکل اصلی کمبود ایده نیست، بلکه بسیاری از صاحبان ایده امکان تشکیل تیم و توسعه محصول را پیدا نمیکنند. به همین دلیل در نواتک تلاش شد زیرساخت لازم برای شکلگیری تیمها و همراهی منتورها فراهم شود.
مدیرعامل فنآوا همچنین از تأمین زیرساختهای فنی مورد نیاز تیمها از جمله CPU، GPU و سرورهای توسعه خبر داد و گفت: تیمهای منتخب اکنون در مرحله توسعه نمونه اولیه محصول (MVP) قرار دارند.
هدف ما فقط کشف استعداد نبود، میخواستیم شرکت ساخته شود
علی لطفی، دبیر رویداد نواتک، نیز در تشریح روند اجرای این برنامه گفت: ایده اولیه نواتک از تجربه برگزاری مسابقات برنامهنویسی و هوش مصنوعی شکل گرفت؛ رویدادهایی که معمولاً به شناسایی استعدادها ختم میشدند، اما کمتر به ایجاد کسبوکار منجر میشدند.
لطفی اعلام کرد: طراحی و نیازسنجی اولیه نواتک با صرف بیش از ۵۰۰ ساعت جلسات کارشناسی و بررسی نمونههای موفق جهانی از جمله برنامههای گوگل، مایکروسافت و انویدیا انجام شده تا محورهای رویداد بر اساس نیازهای واقعی بازار ایران تعریف شود.
این فعال استارتاپی توضیح داد: هدف اصلی برگزارکنندگان این بار عبور از مرحله کشف استعداد و حرکت به سمت خلق محصول و شرکت بوده است.
وی اضافه کرد: نواتک در پنج حوزه اولویتدار شامل فینتک، سلامت، کشاورزی، گردشگری و امنیت طراحی شد، اما امکان پذیرش ایدههای خارج از این حوزهها نیز وجود داشت.
دبیر نشست خبری نواتک با اشاره به استقبال صورتگرفته از این رویداد اظهار کرد: حدود ۱۲۰۰ نفر از سراسر کشور در این برنامه ثبتنام کردند که در قالب حدود ۱۸۰ تیم سازماندهی شدند. بخشی از این تیمها از قبل شکل گرفته بودند و بخشی دیگر از طریق فرآیند تیمسازی به یکدیگر متصل شدند.
لطفی افزود: در نهایت ۱۴۷ طرح کسبوکار کامل به دبیرخانه ارسال شد و پس از ارزیابیهای فنی، محصولی و اقتصادی، حدود ۴۰ تیم مجوز ورود به مرحله توسعه محصول را دریافت کردند. اکنون ۳۳ تیم در مرحله پیادهسازی فنی و توسعه محصول قرار دارند و اعضای این تیمها از ۲۲ استان کشور در رویداد حضور دارند.
از فینتک تا کشاورزی؛ تنوع ایدهها در نواتک
بر اساس توضیحات ارائهشده در این نشست، بخش مهمی از ایدههای حاضر در نواتک بر حل مسائل واقعی صنایع مختلف متمرکز شدهاند.
برخی تیمها در حوزه فینتک به سراغ تحلیل داده و بهینهسازی تصمیمگیری در صنعت پخش و خدمات مالی رفتهاند. در حوزه گردشگری نیز ایدههایی برای طراحی دستیارهای هوشمند سفر و شخصیسازی تجربه گردشگری ارائه شده است. همچنین در حوزه امنیت، تیمهایی روی توسعه ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای شناسایی تهدیدهای سایبری و ارائه راهکارهای مقابله با آن کار میکنند. در بخش کشاورزی نیز برخی محصولات با هدف تشخیص بیماریهای گیاهی از طریق پردازش تصویر در حال توسعه هستند.
در حوزه سلامت نیز تیمها روی تحلیل دادهها و تصاویر پزشکی برای تشخیص زودهنگام بیماریها و پایش سلامت کار میکنند. همچنین در بخش امنیت هوش مصنوعی، برخی پروژهها به موضوعاتی مانند تشخیص دیپفیک، مقابله با حملات علیه مدلهای زبانی بزرگ (LLM) و شناسایی تهدیدات پیش از وقوع اختصاص یافتهاند.
تیمها وارد دوره شتابدهی شدند
علی لطفی دبیر نشست خبری نواتک در ادامه با اشاره به فرآیند توانمندسازی تیمها گفت: شرکتکنندگان پس از پذیرش وارد یک دوره شتابدهی و آموزش هشت هفتهای شدند.
به گفته لطفی، در این دوره از تیمها خواسته شد مسئله مورد نظر خود را دقیقتر تعریف کنند، رقبا را بشناسند، با مشتریان بالقوه گفتوگو کنند و مدل کسبوکار خود را توسعه دهند.
وی افزود: هر تیم علاوه بر منتورهای تخصصی حوزه فعالیت خود، به منتورهای فنی در زمینه هوش مصنوعی و توسعه نرمافزار نیز دسترسی دارد.
دبیر نواتک همچنین اعلام کرد: تیمها باید پیش از حضور در دمودی، محصول خود را در مقیاس محدود و با تعدادی مشتری واقعی آزمایش کنند تا بتوانند عملکرد آن را به سرمایهگذاران نشان دهند.
دمودی پایان راه نیست
زندوکیلی و لطفی هر دو بر این نکته تأکید کردند که رویداد دمودی که قرار است تیرماه برگزار شود، پایان مسیر نواتک نخواهد بود.
به گفته برگزارکنندگان رویداد، تیمهای برتر در رویداد دمودی علاوه بر معرفی به سرمایهگذاران، از جوایز نقدی نیز برخوردار خواهند شد. بر این اساس تیمهای اول تا سوم به ترتیب ۲۰۰، ۱۰۰ و ۵۰ میلیون تومان جایزه دریافت میکنند و امکان جذب سرمایه بذری و استفاده از تسهیلات حمایتی نیز برای آنها فراهم خواهد شد.
سرمایهگذاران پول دارند، اما محتاط شدهاند
در بخش دیگری از این نشست، سجاد زوار، دبیر انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر، به وضعیت فعلی سرمایهگذاری در اکوسیستم نوآوری کشور پرداخت.
زوار با انتقاد از برخی تصمیمات رگولاتوری و تأثیر آن بر فعالیت کسبوکارهای نوآور گفت: یکی از مهمترین مشکلات امروز شرکتهای دانشبنیان و استارتآپی، تصمیمات ناگهانی و غیرقابل پیشبینی در حوزه تنظیمگری است.
وی با اشاره به تجربه محدودیتهای اینترنتی در ماههای گذشته افزود: فعالان اکوسیستم نیازمند ثبات و پیشبینیپذیری بیشتری هستند و رگولاتورها باید بیش از ورود به حوزه بنگاهداری، بر سیاستگذاری تمرکز کنند.
دبیر انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر همچنین تصریح کرد: برخلاف برخی تصورات، منابع مالی برای سرمایهگذاری همچنان در اکوسیستم وجود دارد، اما سرمایهگذاران به دلیل شرایط اقتصادی و ریسکهای موجود، با احتیاط بیشتری تصمیمگیری میکنند.
وی خاطرنشان کرد: سرمایهگذاری متوقف نشده و اگر تیمهای توانمند شکل بگیرند، امکان جذب سرمایه همچنان وجود دارد.
حمایت مالی تا سقف ۴۰ میلیارد تومان
در این نشست همچنین اعلام شد که مجموعه پیشگامان به عنوان یکی از حامیان نواتک ظرفیت اعطای تسهیلات تا سقف ۴۰ میلیارد تومان را برای تیمهای منتخب در نظر گرفته است. بر این اساس، تیمهای حقیقی میتوانند تا ۵۰۰ میلیون تومان، شرکتهای حقوقی نوپا تا ۱.۵ میلیارد تومان و مجموعههای دارای ظرفیت توسعه بالاتر تا ۱۰ میلیارد تومان تسهیلات دریافت کنند.
همچنین پارک علم و فناوری شریف، مجموعه کندو و انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) نیز در فرآیند منتورینگ، توسعه محصول، شبکهسازی و اتصال تیمهای برتر به سرمایهگذاران مشارکت دارند.
نواتک؛ ورودی نسل جدید استارتآپها
محمدباقر تبریزی، مدیرعامل کوئرا، نیز با اشاره به تجربه شکلگیری موج استارتآپی در دهه ۹۰ گفت: در آن دوره تعداد زیادی از دانشجویان و فعالان حوزه فناوری به سمت راهاندازی کسبوکارهای نوآورانه حرکت کردند، اما بخش قابل توجهی از این جریان به دلیل نبود حمایت و هدایت مناسب دوام نیاورد.
تبریزی تاکید کرد: رویدادهایی مانند نواتک میتوانند ورودی جدیدی برای شکلگیری استارتآپهای فناوریمحور باشند.
وی با اشاره به تجربه شتابدهنده و پارک علم و فناوری شریف افزود: اگر از میان دهها تیمی که وارد چنین برنامههایی میشوند، حتی چند شرکت موفق و پایدار شکل بگیرد، میتوان آن را نتیجهای ارزشمند برای اکوسیستم نوآوری کشور دانست.
پارک شریف در کنار تیمهای منتخب
بهنام طالبی، مدیر پارک علم و فناوری شریف، نیز در این نشست ضمن اعلام حمایت از تیمهای برتر نواتک گفت: پارک شریف آماده است خدمات، شبکه ارتباطی، امکانات آموزشی و ظرفیتهای حمایتی خود را در اختیار تیمهای منتخب قرار دهد.
طالبی افزود: حمایت از تیمهای استارتاپ نباید با پایان رویداد متوقف شود و مسیر رشد آنها نیازمند همراهی مستمر بازیگران اکوسیستم نوآوری است.
آغاز مسیری فراتر از یک رقابت
آنچه از مجموع سخنان برگزارکنندگان، سرمایهگذاران و حامیان نواتک برمیآید، تلاش برای احیای بخشی از جریان کارآفرینی فناورانه در کشور است؛ جریانی که این بار قرار است از مرحله ایده عبور کند و به محصول، شرکت و بازار برسد.
اکنون ۳۳ تیم در حال توسعه محصولات خود هستند و کمتر از یک ماه تا برگزاری دمودی فرصت دارند. رویدادی که به گفته برگزارکنندگان، نه خط پایان نواتک، بلکه آغاز مسیر تجاریسازی و ورود استارتآپهای جدید به بازار خواهد بود.
